موسیقی در تلاقی علم و هنر؛ روایت «نیستان» و «هفت اقلیم» از فهم آگاهانه صدا

به گزارش روابط عمومی معاونت صدا؛ موسیقی در نگاه امروز دیگر صرفا هنری برای لذت شنیداری نیست، بلكه دانشی پیچیده و تاثیرگذار است كه لایه‌های عمیق ذهن و روان انسان را درگیر می‌كند.

یلدا احتشامی، تهیه‌كننده برنامه‌های «نیستان» و «هفت اقلیم» دوشنبه‌های رادیو فرهنگ بر همین نگاه تاكید دارد و معتقد است علم موسیقی در نقطه تلاقی هنر و دانش قرار گرفته است.

او می‌گوید موسیقی از یك‌سو با فیزیك صدا، ساختار آكوستیكی و ریاضیات مرتبط است و از سوی دیگر، به‌طور مستقیم با روان‌شناسی، احساسات و عملكرد مغز انسان پیوند دارد؛ از همین رو نمی‌توان آن را صرفاً در چارچوب هنر سنتی تعریف كرد.

احتشامی توضیح می‌دهد در برنامه «نیستان» تمركز یكی از بخش‌ها بر پیوند موسیقی با روان‌شناسی و پزشكی است. به گفته او، پژوهش‌های جدید نشان داده‌اند موسیقی می‌تواند الگو‌های ذهنی را تنظیم كند، اضطراب را كاهش دهد، حافظه را فعال‌تر سازد و حتی در درمان برخی اختلالات روانی نقش داشته باشد.

این تهیه‌كننده درباره «نیستان» می‌افزاید: در بخش‌هایی از برنامه تلاش می‌كنیم مفاهیم علمی را به زبانی شنیدنی و قابل فهم مطرح كنیم تا مخاطب دریابد چرا یك ملودی آرام‌بخش است، چگونه ضرباهنگ بر تمركز اثر می‌گذارد و چرا برخی نغمه‌ها احساس اندوه یا شور را برمی‌انگیزند. از نگاه او، وقتی شنونده به این آگاهی می‌رسد، رابطه‌ای عمیق‌تر و آگاهانه‌تر با موسیقی برقرار می‌كند.

احتشامی درباره برنامه دیگر خود نیز می‌گوید: «هفت اقلیم» مسیری متفاوت را دنبال می‌كند و به چگونگی آموزش علم موسیقی می‌پردازد. او معتقد است آموزش موسیقی در دنیای امروز نیازمند بازنگری جدی است و آموزش صرفِ تكنیك یا تقلید شنیداری كافی نیست؛ بلكه باید با شناخت علمی از ساختار موسیقی، شیوه یادگیری مغز و نقش فناوری در فرآیند آموزش همراه باشد.

در «هفت اقلیم»، با حضور رضا مهدوی، موضوعاتی مانند روش‌های نوین تدریس، استفاده از ابزار‌های دیجیتال، آموزش موسیقی به كودكان، ارتقای سواد موسیقایی و ارزیابی آموزشگاه‌های موسیقی، روز‌های دوشنبه بررسی می‌شود.

احتشامی با اشاره به تحولات سال 2025 تاكید می‌كند علم موسیقی وارد مرحله‌ای تازه شده است؛ مرحله‌ای كه در آن آموزش، تولید و عرضه موسیقی تحت تأثیر فناوری‌های نو، داده‌محوری و روان‌شناسی یادگیری قرار گرفته‌اند و رادیو فرهنگ نیز همگام با این تحولات، به‌صورت تخصصی به این حوزه می‌پردازد.

به باور او، رسالت مشترك «نیستان» و «هفت اقلیم» آن است كه موسیقی از سطح شنیدن ساده فراتر رود و به عرصه فهم، آگاهی و تجربه‌ای آگاهانه بدل شود؛ جایی كه مخاطب موسیقی را نه فقط می‌شنود، بلكه آن را می‌شناسد.