كارگردان و كارشناس پویانمایی در برنامه «هفت اقلیم»: پویانمایی ایران در مسیر تبدیل‌شدن به قطب جهانی؛ بحران فیلم‌نامه، پاشنه آشیل صنعت انیمیشن

دكتر رضا سربخش در این گفت‌وگو، با اشاره به روند رو به رشد جشنواره فیلم مقاومت در سال‌های اخیر، بیان كرد: جشنواره مقاومت در مقایسه با سال گذشته در مسیر پیشرفت قرار دارد. هر سال كه از برگزاری جشنواره می‌گذرد، شاهد افزایش تعداد آثار و تولیدات هستیم. امسال نیز بررسی‌ها نشان می‌دهد تعداد آثار بین‌المللی با رشد قابل‌توجهی همراه بوده است؛ با این حال، در بخش پویانمایی همچنان ظرفیت‌های بسیاری برای فعالیت وجود دارد و این بخش نیازمند توجه ویژه، حمایت‌های ساختاری و جذب فیلم‌سازان بیشتر است تا به جایگاه شایسته خود در جشنواره دست یابد.

این كارشناس انیمیشن با تبیین نقش محوری پویانمایی در صنعت سرگرمی جهان افزود: امروزه صنعت سرگرمی به یكی از مهم‌ترین صنایع دنیا تبدیل شده و حتی در برخی زمینه‌ها از صنایع بزرگی نظیر خودروسازی پیشی گرفته است. غول‌های تولید محتوا مانند دیزنی و نتفلیكس به‌خوبی دریافته‌اند كه مخاطب امروز به دنبال فضاهایی غیرواقعی و خیال‌انگیز است. در واقع، بخش مهمی از سرگرمی در دنیای امروز در حوزه جهان‌های غیرواقعی شكل می‌گیرد و استفاده از جلوه‌های ویژه بصری و پویانمایی در فیلم‌های سینمایی نیز پاسخی به همین تمایل مخاطب برای فاصله گرفتن از واقعیت روزمره است. از همین رو، جشنواره فیلم مقاومت می‌تواند با سرمایه‌گذاری در تولیدات پویانمایی، افق‌های تازه‌ای در بیان هنری موضوعات خود بگشاید.

سربخش با اشاره به چالش‌های روایی در تولیدات انیمیشن گفت: پاشنه آشیل تولیدات انیمیشن در سراسر جهان، داستان است. حتی بزرگان صنعت انیمیشن در مجموعه‌هایی مانند دیزنی نیز بر این باورند كه روایت، بزرگ‌ترین چالش این حوزه است؛ داستان، داستان و داستان. ما در ایران نیز در حوزه فیلم‌نامه‌نویسی با بحران مواجه هستیم. بسیاری از نویسندگان با ظرافت‌های خاص انیمیشن آشنایی ندارند و با نگاهی برگرفته از فیلم‌سازی زنده به سراغ نگارش فیلم‌نامه می‌روند. این در حالی است كه قصه‌گویی در انیمیشن با سینمای زنده تفاوت‌های اساسی دارد و نیازمند درك دقیق مفاهیمی مانند اغراق و انتزاع است كه باید در متن فیلم‌نامه لحاظ شوند.

وی با معرفی ایران به‌عنوان یكی از 10 قطب پیشگام انیمیشن جهان تأكید كرد: جریان انیمیشن ایران لزوماً به جشنواره‌ها محدود نمی‌شود، بلكه با اتكا به بازار فروش و مخاطبان جهانی، مسیر قابل‌توجهی را طی می‌كند. ثبت سه نامزدی اسكار در سه سال اخیر، گواهی بر این مدعاست. صنعت انیمیشن ایران می‌تواند هویت ملی ما را بدون توسل به رویكردهای كلیشه‌ای مانند سیاه‌نمایی به جهان عرضه كند. ترسیم شخصیت‌هایی كه در عین مظلومیت، روایتگر مقاومت و رنج‌های مشترك انسانی هستند، می‌تواند نگاه مخاطبان جهانی را به ظرفیت‌های انیمیشن ایران معطوف كند. تاریخ پنج‌هزارساله ایران در هنرهای تصویری، كه نمونه‌هایی از آن را می‌توان در آثار تاریخی و جام‌های مكشوفه با نقوش متحرك مشاهده كرد، پشتوانه تمدنی ارزشمندی است كه باید بیش از پیش به آن پرداخته شود.

دكتر سربخش در پایان، با اشاره به تحولات فناورانه در این صنعت، ظهور پدیده «هوم‌كستینگ» (Home-casting) را تحولی بنیادین دانست و خاطرنشان كرد: از سال 2005 به بعد، شاهد بوده‌ایم كه استودیوهای خانگی به‌تدریج جایگزین ساختارهای سنتی و كمپانی‌محور شده‌اند. امروزه هر فرد با در اختیار داشتن یك گوشی هوشمند و نرم‌افزارهای استاپ‌موشن می‌تواند به رسانه‌ای مستقل تبدیل شود. این تغییر رویكرد از ساختارهای بزرگ به سمت تولیدات فردمحور، قدرتی است كه جهان را تحت تأثیر قرار داده است. آینده صنعت انیمیشن در ایران نیز با تكیه بر خلاقیت جوانان و بهره‌گیری از ابزارهای نوین، روشن و امیدبخش خواهد بود.

برنامه زنده «هفت اقلیم» در ایام برگزاری نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت، هر روز ساعت 20 تا 21، از محل برگزاری جشنواره در پردیس سینمایی ملت، به تهیه‌كنندگی ملیحه صادق‌كاظمی، با اجرای مهدی محمدیان و بازی منصور اسكندری، از رادیو فرهنگ پخش می‌شود.