از روایت حماسه عاشورا تا هم‌صدایی شبكه‌ها در روزهای سوگ

محرم امسال با چه رویكرد و سیاستی در معاونت صدا دنبال می‌شود؟
برنامه‌های محرم رادیو تنها به پوشش مراسم عزاداری محدود نمی‌شود. عاشورا یك مكتب زنده و جاری در زندگی فردی و اجتماعی ماست و سیاست اصلی معاونت صدا نیز بازخوانی این مكتب متناسب با نیازهای امروز جامعه است. ما تلاش كرده‌ایم برنامه‌ها صرفا جنبه مناسكی نداشته باشند بلكه بتوانند پیام‌های عمیق نهضت حسینی را برای نسل امروز تبیین كنند.
امسال بر چند محور اصلی تأكید داریم؛ نخست تبیین ابعاد معرفتی و تربیتی عاشورا، دوم تقویت وحدت و همبستگی اجتماعی، سوم روایت جلوه‌های ایثار و مقاومت در جامعه امروز، چهارم توجه به نسل جوان و پاسخگویی به پرسش‌های آنان و پنجم معرفی سبك زندگی حسینی در عرصه‌های مختلف زندگی فردی و اجتماعی.
رادیو باید بتواند میان تاریخ و امروز پلی معنادار ایجاد كند و نشان دهد كه پیام عاشورا تنها متعلق به گذشته نیست، بلكه برای امروز و آینده نیز راهگشاست.

شبكه‌های رادیویی چگونه در این مسیر ایفای نقش خواهند كرد؟
هر شبكه متناسب با ماموریت تخصصی خود به موضوع محرم می‌پردازد. رادیو معارف و رادیو قرآن طبیعتاً سهم ویژه‌ای در پرداختن به ابعاد دینی، تاریخی و معرفتی خواهند داشت اما سایر شبكه‌ها نیز در چارچوب ماموریت‌های خود به این موضوع ورود می‌كنند.
برای مثال رادیو جوان با زبان نسل جوان از مفاهیم عاشورایی سخن می‌گوید، رادیو ایران و رادیو فرهنگ به عنوان شبكه ملی تلاش می‌كند تصویر جامعی از مراسم و آیین‌های عزاداری در سراسر كشور ارائه دهد، رادیو گفتگو با حضور كارشناسان و صاحب‌نظران به تحلیل ابعاد مختلف این نهضت می‌پردازد و شبكه‌های استانی نیز جلوه‌های بومی و مردمی عزاداری را منعكس می‌كنند.
در واقع تلاش كرده‌ایم همه شبكه‌ها در عین حفظ هویت تخصصی خود، در یك منظومه مشترك فرهنگی حركت كنند و هر كدام از زاویه‌ای به تبیین فرهنگ عاشورا بپردازند.

چه برنامه‌ریزی ویژه‌ای برای روزهای تاسوعا و عاشورا انجام شده است؟
تاسوعا و عاشورا اوج برنامه‌ریزی‌های محرم در معاونت صدا محسوب می‌شوند. در این دو روز بسیاری از شبكه‌ها كنداكتورهای خود را به شكل ویژه تنظیم می‌كنند. ارتباط زنده با هیئت‌های شاخص، پوشش مراسم عزاداری در شهرهای مختلف، پخش سخنرانی‌ها و مرثیه‌های منتخب، روایت‌های مستند از واقعه كربلا و همچنین برنامه‌های تحلیلی و كارشناسی از جمله بخش‌های اصلی این پوشش هستند.
علاوه بر این، بخش قابل توجهی از آنتن شبكه‌ها به روایت لحظه‌های ماندگار نهضت عاشورا اختصاص خواهد یافت. تلاش كرده‌ایم از ظرفیت كارشناسان برجسته، مداحان و پژوهشگران حوزه عاشورا استفاده كنیم تا مخاطبان بتوانند در كنار عزاداری، شناخت عمیق‌تری نسبت به فلسفه و پیام‌های این نهضت پیدا كنند.
توجه به فضای معنوی روز عاشورا، بازخوانی خطبه‌های امام حسین(ع)، تبیین نقش حضرت ابوالفضل(ع) در روز تاسوعا و پرداختن به ابعاد انسانی و اجتماعی قیام كربلا از دیگر محورهای برنامه‌ها خواهد بود.

جایگاه روایت‌های مردمی در برنامه‌های امسال چگونه خواهد بود؟
یكی از مهم‌ترین سیاست‌های ما توجه به مشاركت مردم است. محرم اساساً یك رویداد مردمی است و بسیاری از جلوه‌های زیبای آن در دل هیئت‌ها، تكایا، مساجد و اجتماعات مردمی شكل می‌گیرد.
به همین دلیل شبكه‌ها تلاش می‌كنند روایت‌های مردمی را بیش از گذشته منعكس كنند. خادمان هیئت‌ها، نوجوانان فعال در مراسم، خانواده‌هایی كه نسل به نسل در برپایی مجالس حسینی نقش داشته‌اند، پیرغلامان، گروه‌های جهادی و افرادی كه در ایام محرم خدمت‌رسانی می‌كنند، از جمله سوژه‌هایی هستند كه در برنامه‌های مختلف مورد توجه قرار خواهند گرفت.
ما معتقدیم عاشورا زمانی درك می‌شود كه در زندگی مردم جاری باشد و رادیو می‌تواند این جریان زنده را به خوبی روایت كند.

در سال‌های اخیر توجه ویژه‌ای به نسل جوان شده است. برنامه‌های محرم امسال چه نسبتی با مخاطبان جوان دارند؟
نسل جوان از مهم‌ترین مخاطبان ماست. امروز پرسش‌ها و دغدغه‌های جوانان نسبت به گذشته متفاوت شده و رسانه باید بتواند متناسب با این تغییرات، پیام خود را منتقل كند.
تلاش كرده‌ایم مفاهیم عاشورایی را با زبان امروز برای جوانان تبیین كنیم. موضوعاتی مانند مسئولیت‌پذیری، انتخاب آگاهانه، كرامت انسانی، حق‌طلبی، وفاداری، مقاومت در برابر ظلم و نقش جوانان در نهضت حسینی از جمله محورهایی است كه مورد توجه قرار گرفته است.
یكی از نكات مهم این است كه بسیاری از چهره‌های برجسته عاشورا از جوانان بودند. حضرت علی‌اكبر(ع)، حضرت قاسم(ع) و دیگر یاران سیدالشهدا(ع) الگوهای روشنی برای نسل جوان هستند و می‌توانند الهام‌بخش سبك زندگی متعهدانه و مسئولانه باشند.

در شرایط كنونی جامعه، محرم چه كمكی به تقویت انسجام اجتماعی می‌كند؟
محرم یكی از بزرگ‌ترین سرمایه‌های فرهنگی و اجتماعی ملت ایران است. این ایام همواره بستری برای همدلی، همبستگی و مشاركت اجتماعی بوده است. وقتی میلیون‌ها نفر با سلایق و دیدگاه‌های مختلف زیر پرچم امام حسین(ع) گرد هم می‌آیند، این خود جلوه‌ای از وحدت ملی است.
رادیو تلاش می‌كند این همدلی را منعكس كند و به تقویت آن كمك كند. پوشش آیین‌های عزاداری از سراسر كشور، معرفی سنت‌های بومی، روایت فعالیت‌های مردمی و انعكاس جلوه‌های مواسات و خدمت‌رسانی در همین راستا انجام می‌شود.
امروز بیش از هر زمان دیگری به سرمایه اجتماعی و امید جمعی نیاز داریم و فرهنگ عاشورا ظرفیت بزرگی برای تقویت این سرمایه در اختیار جامعه قرار می‌دهد.

رادیو حماسه در این ایام چه برنامه‌ای خواهد داشت؟
رادیو حماسه نیز در ایام محرم حال و هوایی كاملاً حسینی پیدا می‌كند. اساس ماموریت این شبكه بر روایت حماسه، ایثار، مقاومت و مجاهدت است و نهضت عاشورا بزرگ‌ترین و ماندگارترین حماسه تاریخ به شمار می‌رود.
در روزهای محرم، این شبكه با تولید برنامه‌های ویژه به بازخوانی ابعاد حماسی قیام امام حسین(ع) می‌پردازد. روایت رشادت یاران سیدالشهدا(ع)، بررسی مفهوم مقاومت در فرهنگ عاشورایی، پرداختن به پیوند میان حماسه كربلا و فرهنگ ایثار در دوران دفاع مقدس و همچنین انعكاس جلوه‌های مقاومت در جهان اسلام از جمله محورهای اصلی برنامه‌ها خواهد بود.
در واقع رادیو حماسه در این ایام تلاش می‌كند نشان دهد كه فرهنگ مقاومت امروز، ریشه در همان مكتب عاشورا دارد و بسیاری از حماسه‌های معاصر ما نیز از آن سرچشمه گرفته‌اند.

جهاد تبیین در برنامه‌های محرم چه جایگاهی دارد؟
یكی از مهم‌ترین مسئولیت‌های رسانه در شرایط امروز، تبیین درست مفاهیم و جلوگیری از تحریف واقعیت‌هاست. عاشورا نیز از جمله موضوعاتی است كه نیازمند بازخوانی دقیق، مستند و عالمانه است.
ما تلاش كرده‌ایم از ظرفیت پژوهشگران، اساتید حوزه و دانشگاه و كارشناسان دینی بهره بگیریم تا ابعاد مختلف این نهضت به شكلی صحیح و مستند برای مخاطبان تبیین شود. هدف این است كه مخاطب علاوه بر تأثر عاطفی، به درك عمیق‌تری از فلسفه قیام امام حسین(ع) برسد.
رسانه باید بتواند میان شور و شعور حسینی توازن ایجاد كند و این یكی از مهم‌ترین مأموریت‌های ما در ایام محرم است.

آیا از صدای مراكز استانی در پوشش محرم بهره می‌برید؟
شبكه مراكز استان‌ها یكی از ظرفیت‌های بزرگ رسانه ملی است. محرم در نقاط مختلف كشور با آیین‌ها و سنت‌های متنوعی برگزار می‌شود كه هر یك بخشی از میراث فرهنگی و معنوی ما هستند.

مراكز استانی امسال نیز نقش مهمی در انعكاس این آیین‌ها خواهند داشت. ارتباط‌های زنده، گزارش‌های میدانی و معرفی سنت‌های عزاداری در شهرها و روستاهای مختلف كشور از جمله بخش‌های مهم این پوشش است.

این تنوع فرهنگی نشان می‌دهد كه عشق به امام حسین(ع) چگونه در سراسر ایران با زبان‌ها، آداب و رسوم مختلف جلوه‌گر شده است. در مجموع محرم فرصتی برای بازگشت به ارزش‌های اصیل انسانی و الهی است. عاشورا به ما می‌آموزد كه در برابر حقیقت مسئول هستیم و نباید نسبت به سرنوشت جامعه خود بی‌تفاوت باشیم.

همكاران ما در تمامی شبكه‌های رادیویی با تمام توان تلاش می‌كنند برنامه‌هایی در شأن این ایام تولید و پخش كنند. امیدواریم مخاطبان در كنار بهره‌مندی از فضای معنوی محرم، بتوانند پیام‌های عمیق و انسان‌ساز نهضت امام حسین(ع) را نیز دریافت كنند.

رادیو در این روزها بیش از همیشه در كنار مردم خواهد بود؛ از نخستین شب‌های محرم تا تاسوعا و عاشورا و پس از آن، تا صدای عشق و معرفت حسینی در سراسر كشور طنین‌انداز شود. ما معتقدیم عاشورا تنها یك خاطره تاریخی نیست، بلكه چراغی است كه مسیر امروز و فردای جامعه را روشن می‌كند و رادیو نیز خود را خدمتگزار این پیام بزرگ می‌داند.