رسانه دینی باید پرچم‌دار جهاد تبیین در جنگ شناختی باشد

به گزارش روابط عمومی معاونت صدا، علی برخورداری، تهیه‌كننده برنامه «نقد و نظر» رادیو معارف با بیان اینكه تبیین روشمند مسائل سیاسی و اجتماعی از منظر مبانی دینی ضرورت امروز جامعه است، اظهار كرد: رسالت رسانه دینی فقط اطلاع‌رسانی نیست، بلكه هدایت‌گری و روشنگری فكری است. برنامه «نقد و نظر» دقیقاً در همین مسیر طراحی شده تا مخاطب، به‌ویژه قشر جوان، بتواند تحولات پیرامون خود را با نگاه ایمانی، عقلانی و علمی تحلیل كند و در برابر جنگ شناختی مصون بماند. به باور ما، اگر مبانی فكری جامعه تقویت شود، هیچ عملیات رسانه‌ای دشمن نمی‌تواند ذهن و قلب مردم را تسخیر كند.

وی با اشاره به اینكه امروز جنگ شناختی یكی از مهم‌ترین میدان‌های نبرد نرم است، افزود: در این میدان، سلاح، اندیشه و هدف، قلب و ذهن انسان‌هاست. دشمنان تلاش می‌كنند با تردیدافكنی نسبت به باورهای دینی و ارزش‌های انقلاب، بنیان فكری جامعه را تضعیف كنند. ما در رادیو معارف بر این باوریم كه تنها راه مقابله با این جنگ پیچیده، افزایش بصیرت دینی و معرفتی مردم است. برنامه «نقد و نظر» سعی دارد با تكیه بر علوم انسانی اسلامی و بهره‌گیری از اندیشه‌های متفكران دینی، ابعاد این جنگ را تبیین كند تا جوان امروز بتواند با چشمی بینا و ذهنی هوشیار، حق را از باطل تشخیص دهد.

برخورداری تصریح كرد: آنچه امروز جامعه ما بیش از هر چیز به آن نیاز دارد، «تبیین مؤمنانه» تحولات است؛ تحلیلی كه از دل ایمان برآید و در عین حال عقلانیت خود را حفظ كند. در «نقد و نظر» تلاش كرده‌ایم فاصله میان دین و تحلیل سیاسی را برداریم؛ زیرا سیاست بدون معنویت به لغزش می‌افتد و تحلیل دینی بدون شناخت امور زمانه ناقص است. اگر امام علی(ع) در نهج‌البلاغه تأكید دارند كه مؤمن باید زمان خود را بشناسد، همین شناخت امروز در قالب «جهاد تبیین» معنا می‌یابد. رسالت ما در این برنامه همین جهاد تبیین است؛ یعنی روشن‌سازی واقعیت‌ها بر اساس حقیقت، نه بر اساس منافع.

تهیه‌كننده برنامه «نقد و نظر» با اشاره به استقبال مخاطبان گفت: بازخوردهایی كه از شنوندگان گرفته‌ایم نشان می‌دهد مردم تشنه تحلیل‌های منصفانه و دیندارانه‌اند. بسیاری از جوانان پس از شنیدن برنامه اعلام كرده‌اند كه توانسته‌اند با نگاه دقیق‌تر و آرام‌تر به رویدادها بنگرند. این نشان می‌دهد كه اگر رسانه به‌جای ایجاد هیجان‌های زودگذر، مسیر فهم و بصیرت را باز كند، می‌تواند در ساختن جامعه‌ای آگاه و مقاوم نقش‌آفرین شود.

وی ادامه داد: یكی از ویژگی‌های برنامه «نقد و نظر» این است كه ما به جوان به‌عنوان مقلد نگاه نمی‌كنیم، بلكه او را صاحب اندیشه می‌دانیم. دین ما نیز چنین نگرشی دارد؛ همواره مؤمنِ بصیر را می‌ستاید نه مؤمنِ بی‌فكر را. به همین دلیل، گفتار كارشناسان برنامه به‌گونه‌ای طراحی شده كه ذهن جوان مخاطب را فعال كند و او را به پرسشگری و تحلیل وادارد، نه آنكه تنها پذیرنده یك نظر آماده باشد. در واقع، ما در حال تربیت جامعه‌ای هستیم كه فكر می‌كند، نه فقط می‌شنود.

برخورداری درباره جنبه‌های آموزشی برنامه اظهار كرد: در رادیو معارف، برنامه‌های تحلیلی تنها به تحلیل خشك وقایع نمی‌پردازند، بلكه به ریشه‌های معرفتی و اخلاقی رفتار اجتماعی نیز توجه دارند. بسیاری از بحران‌هایی كه امروز در جامعه مشاهده می‌كنیم، حاصل ضعف در تربیت فكری و رسانه‌ای است. وقتی فرد تفاوت میان تحلیل متعهد و خبر تحریف‌شده را نداند، ناخواسته در دام جنگ روانی می‌افتد. در «نقد و نظر»، هر گفت‌وگو فرصتی است برای آموزش تفكر انتقادی در چارچوب ارزش‌های اسلامی؛ یعنی نقدی كه هدف آن اصلاح است، نه تخریب.

وی با اشاره به نقش كارشناسان برنامه گفت: حضور اندیشمندانی چون حجت‌الاسلام وحید كنگرانی فراهانی و حجت‌الاسلام علیرضا محمدلو، باعث شده مباحث برنامه پشتوانه علمی و دینی قوی‌تری پیدا كند. این كارشناسان با تبیین ریشه‌های فكری رویدادها، از نگاه اسلامی به وقایع سیاسی می‌نگرند و نشان می‌دهند كه دین، نه‌تنها مانع تحلیل عقلانی نیست، بلكه خود سرچشمه تفكر صحیح است. از دیدگاه ما، عقل و ایمان در مسیر شناخت، هم‌افزا هستند.

تهیه‌كننده «نقد و نظر» با تأكید بر اثرگذاری رسانه دینی گفت: اگر رسانه بتواند مخاطب را به مرحله «تفكر مؤمنانه» برساند، در حقیقت رسالت خود را ادا كرده است. بسیاری تصور می‌كنند رسالت رسانه دینی صرفاً انتقال محتواهای مذهبی است، در حالی كه هدف اصلی، پرورش نگاه توحیدی در تفسیر وقایع است. رسانه‌ای كه مخاطب را به خداوند نزدیك‌تر و در عین‌حال به شناخت واقعیت آگاه‌تر سازد، رسانه‌ای موفق است. «نقد و نظر» تلاش دارد این نگاه را در بستر رویدادهای جاری زنده نگه دارد.

وی با بیان اینكه شفافیت در گفت‌وگو یكی از اصول برنامه است، افزود: ما در مواجهه با مسائل روز، از كلی‌گویی پرهیز كرده و با استناد به منابع معتبر و تحلیل كارشناسی، مخاطب را در مسیر حقیقت هدایت می‌كنیم. صداقت، تخصص و اتكا به مبانی دینی سه ركن برنامه است. گاه در میان مباحث سیاسی، به آیات قرآن یا سیره معصومان(ع) نیز استناد می‌شود تا رابطه میان دین و جامعه برای مخاطب ملموس‌تر گردد. بسیاری از شنوندگان از همین رو «نقد و نظر» را متفاوت از دیگر برنامه‌های تحلیلی می‌دانند.

برخورداری درباره نگاه كلان رادیو معارف به تولید محتوای تحلیلی افزود: سیاست محتوایی این شبكه بر محور «تقویت عقلانیت دینی» استوار است. هیچ برنامه‌ای—even اگر موضوعش سیاسی باشد—از مبانی اخلاقی و معرفتی فاصله نمی‌گیرد. ما بر این باوریم كه تحلیل بدون اخلاق، بی‌ثمر است، و اخلاق بدون تحلیل نیز نمی‌تواند درك درستی از واقعیت ارائه دهد. از این‌رو در «نقد و نظر» می‌كوشیم میان تحلیل واقع‌گرایانه و نگاه ایمانی توازن برقرار كنیم.

وی با اشاره به تأثیر فضای مجازی گفت: اكنون فضای مجازی به میدان اصلی شكل‌گیری افكار عمومی تبدیل شده و بسیاری از كاربران، بدون آگاهی از مبانی خبر، در بازنشر محتواها مشاركت دارند. این اتفاق گاهی به گسترش شبهات فكری و اخلاقی می‌انجامد. در چنین شرایطی، رسالت ما این است كه جامعه را به صبر، تأمل و تحقیق دعوت كنیم. اگر مؤمنان آموخته باشند كه در برابر هر خبر و تحلیلی مكثی عاقلانه كنند، در واقع نخستین سد مقابل جنگ شناختی برپا می‌شود.

برخورداری با اشاره به ساختار گفت‌وگویی برنامه گفت: ما در هر قسمت سعی كرده‌ایم بحث‌هایی طرح شود كه ضمن جذابیت شنیداری، قدرت تفكر را نیز تحریك كند. سؤالات مجری جنبه جدی دارند و كارشناسان نیز پاسخ‌هایی می‌دهند كه هم علمی و هم معنوی است. هر برنامه در حقیقت كلاسی است برای تمرین اندیشیدن، اما در فضایی رسانه‌ای و دلنشین. همین توازن میان دانش و معنا، یكی از رموز موفقیت اثر بوده است.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اهمیت بصیرت‌افزایی رسانه‌ای گفت: اگر قرآن كریم از واژه «بصیرت» به‌عنوان نوری درونی یاد می‌كند، رسانه دینی نیز باید آن نور را در ذهن و دل مردم تقویت كند. در «نقد و نظر» ما می‌كوشیم هر گفت‌وگو دریچه‌ای برای روشن‌تر دیدن جهان باشد. بصیرت یعنی دیدن واقعیت در پرتو حقیقت، و رسانه‌ای كه به این هدف برسد، در خدمت ایمان است.

تهیه‌كننده برنامه «نقد و نظر» اضافه كرد: این برنامه هر سه‌شنبه ساعت 15 از آنتن رادیو معارف پخش می‌شود و در نظر دارد بستری فراهم سازد تا جوانان از مخاطب صرف به تحلیل‌گر متعهد تبدیل شوند. در جهانی كه تردیدها و شبهات پیوسته افزایش می‌یابد، ما وظیفه داریم چراغ آگاهی را روشن نگاه داریم. لازم به ذكر است آگاهی دینی، نه‌تنها در برابر تحریف‌ها سپر است، بلكه قدرت اخلاقی و روحی انسان را نیز بالا می‌برد. مأموریت «نقد و نظر» چیزی فراتر از تولید برنامه است؛ ما در مسیر روشنگری ایمانی گام برمی‌داریم و امیدواریم صدای حقیقت، با لطافت ایمان در جان مخاطب طنین‌انداز شود.

برخورداری با اشاره به مسئولیت شرعی و اجتماعی رسانه دینی تأكید كرد: از منظر معارف اسلامی، آگاهی‌بخشی و روشنگری نوعی امانت الهی است كه نباید در آن سهل‌انگاری كرد. رسانه اگر به‌درستی عمل نكند، ناخواسته می‌تواند در مسیر تحریف حقیقت قرار گیرد. به همین دلیل در برنامه «نقد و نظر» تلاش شده اصل امانت‌داری در تحلیل‌ها رعایت شود. وی افزود: صداقت در بیان، پرهیز از سیاه‌نمایی و توجه به مصالح عمومی جامعه، از آموزه‌های دینی است كه در محتوای برنامه لحاظ می‌شود. این نگاه سبب شده اعتماد مخاطب به برنامه تقویت شود.

وی ادامه داد: یكی از آسیب‌های جدی فضای رسانه‌ای امروز، غلبه تحلیل‌های احساسی و سطحی است كه مخاطب را از تفكر عمیق بازمی‌دارد. دین اسلام همواره انسان را به تعقل، تدبر و پرهیز از شتاب‌زدگی دعوت كرده است. در «نقد و نظر» این اصل قرآنی مبنای كار قرار گرفته و تلاش می‌شود مخاطب پیش از قضاوت، ابعاد مختلف یك موضوع را ببیند. برخورداری تصریح كرد: ما به دنبال ایجاد آرامش فكری در جامعه هستیم، نه التهاب و تشویش ذهنی. این آرامش، مقدمه رسیدن به بصیرت است.

تهیه‌كننده برنامه «نقد و نظر» در پایان با اشاره به هدف نهایی این مسیر رسانه‌ای گفت: غایت همه تلاش‌های ما نزدیك‌تر شدن انسان به حقیقت است و حقیقت در نگاه دینی، جدا از خداوند معنا ندارد. اگر تحلیل‌ها بتواند مخاطب را به فهم درست واقعیت و تقویت ایمان رهنمون كند، رسالت رسانه دینی محقق شده است. وی افزود: ما معتقدیم جامعه‌ای كه بر پایه آگاهی و ایمان حركت كند، در برابر فشارهای فكری و رسانه‌ای مقاوم خواهد بود. برنامه «نقد و نظر» می‌كوشد سهم خود را در تحقق این جامعه ایفا كند.