كارشناس امور بانكی و بازار سرمایه با تأكید بر ضرورت ثبت چكهای صیادی هنگام انجام معاملات، هشدار داد: دریافت برگه فیزیكی چك بهتنهایی كافی نیست و گیرندگان باید از صادركننده بخواهند اطلاعات چك را همان لحظه در سامانه ثبت كند.
به گزارش پایگاه خبری-تحلیلی رادیو گفتوگو، بهاره جهانتاب، كارشناس امور بانكی و بازار سرمایه، در مصاحبه با برنامه «بهوقت گفتوگو» با اشاره به گسترش خدمات الكترونیكی در نظام بانكی اظهار كرد: چك الكترونیكی یكی از ابزارهای نوین بانكی است كه برخلاف چكهای متداول، برگه كاغذی ندارد و صدور آن با استفاده از شناسه صیادی و امضای الكترونیكی انجام میشود.
وی با بیان اینكه استفاده از چك دیجیتال میتواند سرعت، دقت و امنیت مبادلات مالی را افزایش دهد، توضیح داد: برای صدور این نوع چك نیازی به امضای دستی نیست و افراد پس از فعالسازی امضای الكترونیكی خود میتوانند از خدمات مربوط به چك دیجیتال استفاده كنند.
جهانتاب با اشاره به راهاندازی سامانه «چكاد» از سوی بانك مركزی گفت: این سامانه با عنوان «چك امن دیجیتال» برای مدیریت و نظارت بر مبادلات چكهای الكترونیكی در نظام بانكی ایجاد شده و هدف از آن فراهم كردن بستری امن برای انجام معاملات و كاهش مخاطرات مرتبط با چكهای كاغذی است.
این كارشناس امور بانكی با تأكید بر ضرورت آشنایی بیشتر مردم با خدمات جدید بانكی خاطرنشان كرد: استفاده از چك الكترونیكی در صورت گسترش آگاهی عمومی میتواند نقش مؤثری در تسهیل مبادلات داشته باشد و بخشی از فرایندهای مرتبط با صدور و انتقال چك را از شكل سنتی خارج كند.
جهانتاب درباره شرایط دریافت دستهچك دیجیتال توضیح داد: نخستین شرط برای استفاده از این خدمت، داشتن حساب جاری دارای امكان دریافت دستهچك است. افرادی كه پیشتر حساب جاری افتتاح كردهاند، میتوانند از طریق بانك خود اقدام كنند و متقاضیان فاقد حساب نیز باید ابتدا برای افتتاح حساب جاری به بانك مراجعه كنند.
به گفته وی، بانك در مرحله افتتاح حساب و بررسی درخواست دستهچك، مدارك متقاضی را دریافت و استعلامهای لازم را انجام میدهد. اعتبارسنجی، بررسی اطلاعات هویتی و احراز محل اقامت از جمله اقداماتی است كه پیش از ارائه دستهچك صورت میگیرد.
این كارشناس امور بانكی با ضروری دانستن بررسی صلاحیت مالی متقاضیان تأكید كرد: آسانسازی خدمات بانكی نباید به معنای حذف كنترلهای اعتباری باشد؛ زیرا بررسی وضعیت متقاضیان میتواند از افزایش چكهای برگشتی جلوگیری كند و اطمینان بیشتری برای دریافتكنندگان چك ایجاد كند.
وی در تشریح مرحله بعدی دریافت دستهچك دیجیتال گفت: متقاضی پس از انجام مراحل بانكی باید نرمافزار «هامون» را روی تلفن همراه خود نصب كند. این نرمافزار برای دریافت و فعالسازی گواهی امضای دیجیتال مورد استفاده قرار میگیرد و فرایند احراز هویت آن ممكن است از طریق دوربین تلفن همراه و شناسایی چهره انجام شود.
جهانتاب تصریح كرد: برای فعالسازی امضای دیجیتال در نرمافزار هامون، ارائه گواهی عدم سوءپیشینه لازم نیست و متقاضی پس از تكمیل مراحل احراز هویت میتواند گواهی امضای الكترونیكی خود را فعال كند.
وی ادامه داد: پس از دریافت گواهی امضای دیجیتال، فرد باید از طریق درگاه غیرحضوری بانك، شامل موبایلبانك یا اینترنتبانك، خدمت چكاد را فعال و سپس درخواست صدور دستهچك الكترونیكی را ثبت كند.
این كارشناس امور بانكی با اشاره به بررسی خودكار سوابق چك متقاضیان گفت: هنگام ثبت درخواست، بانك وضعیت چكهای قبلی فرد را اعم از كاغذی و دیجیتال بررسی میكند و بر اساس ضوابط اعمالشده، باید دستكم 80 درصد برگههای دستهچك قبلی تعیین تكلیف شده باشد تا امكان دریافت دستهچك جدید فراهم شود.
به گفته جهانتاب، این كنترل با هدف جلوگیری از صدور بیرویه چك و افزایش نظارت بر تعهدات مالی اشخاص انجام میشود. در گذشته هنگام بررسی درخواست دستهچك دیجیتال، وضعیت چكهای كاغذی به این شكل كنترل نمیشد، اما اكنون سوابق مربوط به آنها نیز در فرایند بررسی قرار میگیرد.
وی با بیان اینكه دستهچكهای دیجیتال در قالب 10 برگی ارائه میشوند، توضیح داد: پس از تأیید درخواست و صدور دستهچك، شناسههای صیادی در اختیار متقاضی قرار میگیرد و فرد میتواند از این شناسهها برای ثبت و صدور چكهای الكترونیكی استفاده كند.
جهانتاب در بخش دیگری از این گفتوگو با اشاره به نقش چكهای صیادی در افزایش امنیت معاملات اظهار كرد: استفاده از چكهای صیادی از سال 1400 گسترش یافته و شناسه یكتای این چكها امكان نظارت بیشتر بر فرایند صدور و مبادله آنها را فراهم كرده است.
وی با استناد به تجربه فعالیت خود در شعب بانكی گفت: اجرای فرایندهای مرتبط با چك صیادی در كاهش تعداد چكهای برگشتی تأثیر قابل توجهی داشته و موجب افزایش امنیت در مبادلات شده است.
این كارشناس امور بانكی درعینحال نسبت به یكی از اشتباهات رایج هنگام دریافت چك هشدار داد و توضیح داد: برخی افراد، بهویژه در سنین بالاتر، همچنان بر اساس عادتهای گذشته تصور میكنند كه دریافت برگه فیزیكی چك برای انجام معامله كافی است؛ درحالیكه با اجرای سامانه صیادی، ثبت اطلاعات چك اهمیت اساسی پیدا كرده است.
جهانتاب با اشاره به جایگاه حقوقی چك بهعنوان سند لازمالاجرا خاطرنشان كرد: چك از ویژگیهای حقوقی مهمی برخوردار است و در شرایط قانونی مربوط، امكان پیگیری وصول آن از طریق اجرای ثبت وجود دارد؛ بااینحال، دارندگان چك باید الزامات مربوط به ثبت اطلاعات در سامانه صیادی را نیز رعایت كنند.
وی تأكید كرد: فردی كه چك دریافت میكند، باید در همان لحظه از صادركننده بخواهد اطلاعات چك را در سامانه مربوط ثبت كند و نباید صرفاً به دریافت برگه كاغذی اكتفا كند.
این كارشناس امور بانكی در پایان با تأكید بر ضرورت ارتقای آگاهی عمومی درباره خدمات بانكی جدید گفت: آشنایی مردم با نحوه استفاده از چك دیجیتال، مقررات چك صیادی و الزامات ثبت و دریافت چك میتواند به افزایش امنیت معاملات و كاهش مشكلات ناشی از استفاده نادرست از ابزارهای بانكی كمك كند.