طراحی پویش «چهل هزار عهد با رهبرم»

رادیو اربعین در سال‌های اخیر به یكی از رسانه‌های قابل توجه در ارتباط با مراسم و پیاده‌روی اربعین تبدیل شده است؛ رسانه‌ای كه تلاش می‌كند حال‌وهوای معنوی بزرگ‌ترین اجتماع مذهبی جهان را به مخاطبان منتقل كند.

حامد قزلو، مدیر طرح و برنامه‌ریزی رادیو اربعین درخصوص رویكرد امسال برای رادیو اربعین گفت: رادیو اربعین امسال در شرایطی فعالیت خود را آغاز كرده كه فضای اجتماعی و فرهنگی كشور با سال‌های گذشته تفاوت‌هایی دارد. تلاش كردیم در طراحی برنامه‌ها، علاوه بر مأموریت همیشگی رادیو اربعین یعنی اطلاع‌رسانی، خدمت‌رسانی و همراهی با زائران، یك گام فراتر برویم و نقش رسانه را در ایجاد پیوندهای عاطفی، فرهنگی و اجتماعی پررنگ‌تر كنیم. رویكرد اصلی ما این بود كه مخاطب فقط شنونده رادیو نباشد؛ بلكه خودش بخشی از روایت اربعین باشد. به همین دلیل، بخش مهمی از طراحی‌های امسال بر پایه مشاركت مردم، روایت‌های مردمی و تبدیل مخاطب از مصرف‌كننده محتوا به تولیدكننده محتوا شكل گرفته است. رادیو اربعین امسال تلاش كرده است از یك رسانه همراه زائر، به یك رسانه روایت‌ساز و جریان‌آفرین در بزرگ‌ترین اجتماع معنوی جهان تبدیل شود.

وی در پاسخ به این پرسش كه چه فرایندی برای استفاده از ظرفیت برنامه سازان انجام شده است توضیح داد: یكی از اقدامات مهم، استفاده از ظرفیت برنامه‌سازان خلاق و توانمند معاونت صدا بود. به همین منظور، فراخوان ارائه طرح برنامه در معاونت صدا منتشر شد تا ایده‌ها و نگاه‌های تازه برنامه‌سازان دریافت شود. اعتقاد ما این است كه رادیو اربعین یك محصول جمعی از خانواده بزرگ معاونت صداست و هرچه از ظرفیت فكری و خلاقیت همكاران بیشتری استفاده كنیم، می‌توانیم رسانه‌ای پویا‌تر و نزدیك‌تر به مردم داشته باشیم.

مهم‌ترین ویژگی‌ رادیو اربعین، ارتباط دوسویه با مخاطبان است

قزلو درخصوص تقویت این رسانه تعاملی افزود: یكی از مهم‌ترین ویژگی‌های رادیو اربعین، ارتباط دوسویه و مستمر با مخاطبان و زائران خادمان در سراسر كشور است. امسال تلاش كرده‌ایم این تعامل را گسترده‌تر كنیم؛ از تماس‌های تلفنی، پیام‌های صوتی و متنی، ارتباط‌های زنده، روایت‌های مردمی و ظرفیت فضای مجازی گرفته تا استفاده گسترده‌تر از رادیونمای اربعین. ما معتقدیم مردم فقط مخاطب رادیو اربعین نیستند؛ مردم، صاحبان اصلی روایت اربعین هستند و رسانه باید بستری برای شنیده شدن این روایت‌ها فراهم كند.

وی در ارتباط با پویش «چهل هزار عهد با رهبرم» ادامه داد: پویش ملی «چهل هزار عهد با رهبرم» یكی از مهم‌ترین نوآوری‌های محتوایی رادیو اربعین امسال است كه برای نخستین بار طراحی و اجرا می‌شود. ایده اصلی این پویش، ثبت چهل هزار عهد چهل ‌ثانیه‌ای از سوی مردم است؛ یعنی هر مخاطب می‌تواند با یك پیام كوتاه صوتی یا متنی، عهد خود را برای ادامه مسیر ارزش‌ها، مسئولیت‌پذیری، خدمت، خانواده، كار و زندگی اجتماعی ثبت كند. هدف ما فقط دریافت پیام نیست؛ هدف، ایجاد یك حركت مردمی است. می‌خواهیم مخاطب از یك شنونده صرف، به یك راوی و كنشگر رسانه‌ای تبدیل شود. عدد «چهل» نیز برای ما دارای معناست؛ چرا كه اربعین در فرهنگ اسلامی و شیعی یك مفهوم هویتی و جریان‌ساز است و تلاش كرده‌ایم این مفهوم را در قالب یك مشاركت گسترده مردمی ‌به تصویر بكشیم. پیام‌های دریافتی علاوه بر پخش در آنتن رادیو، در بسترهای فضای مجازی نیز بازتاب خواهد داشت و تبدیل به یك گنجینه صوتی و مردمی از روایت‌های این دوره تاریخی خواهد شد. رادیو اربعین امسال تلاش می‌كند صدای یك ملت را ثبت كند؛ ملتی كه از دل داغ و اندوه، مسیر حركت، امید و حماسه را انتخاب می‌كند.

وی افزود: در طراحی این پویش، تلاش كردیم رابطه مخاطب با مفهوم عهد، یك رابطه صرفاً رسمی نباشد؛ بلكه یك ارتباط قلبی و شخصی شكل بگیرد. كلمه «رهبرم» در عنوان پویش، نشان‌دهنده همین پیوند عاطفی است؛ اینكه هر فرد بتواند از نگاه خودش، عهدی را كه در زندگی شخصی، خانوادگی، اجتماعی و مسئولیتی دارد، بیان كند. این پویش در واقع تلاش می‌كند ارزش‌ها را از سطح شعار به سطح رفتار و انتخاب‌های روزمره مردم منتقل كند.

قزلو در ارتباط با دیگر طراحی جدید رادیو اربعین گفت: یكی دیگر از طراحی‌های جدید رادیو اربعین امسال، پویش «ولا تُسرفوا» است كه با الهام از آیه 31 سوره مباركه اعراف، طراحی شده است. اربعین نماد ایثار، مواسات و بخشندگی است؛ اما یكی از جلوه‌های مهم این فرهنگ، احترام به نعمت‌ها و جلوگیری از هدررفت است. هدف این پویش، كم كردن شور خدمت موكب‌ها یا محدود كردن پذیرایی نیست؛ اتفاقاً هدف، تكریم همین خدمت بزرگ است. وقتی یك موكب‌دار با عشق برای زائر امام حسین(ع) خدمت می‌كند، جلوگیری از اسراف در غذا، آب و امكانات، احترام به همین نیت مقدس است. شعار این پویش «به اندازه نیاز برداریم» است؛ یعنی یك دعوت ساده، مردمی و اخلاقی برای اینكه هر زائر و هر خادم، خود را در حفظ نعمت‌ها مسئول بداند.

مدیر طرح و برنامه‌ریزی رادیو اربعین در پاسخ به این سوال كه این پویش فقط روی آنتن رادیو دنبال می‌شود بیان كرد: خیر. نگاه ما این است كه یك پویش زمانی موفق است كه به یك حركت مردمی تبدیل شود. در كنار آنتن، از ظرفیت رادیونما و فضای مجازی استفاده خواهیم كرد؛ معرفی موكب‌های نمونه، انتشار تجربه‌های موفق، تولید محتوای كوتاه آموزشی، روایت‌های مردمی و تصاویر زائران از جمله بخش‌های این پویش خواهد بود.

قزلو، درمورد دیگر محور محتوایی رادیو اربعین گفت: امسال نیز یكی از محورهای محتوایی ما، توجه به مقام شهدا و ثبت زیارت‌های نیابتی است. زائران در مسیر اربعین، زیارت خود را به نیابت از شهدای جنگ اخیر و همه شهدایی كه در راه عزت و امنیت این سرزمین جان خود را تقدیم كردند، انجام می‌دهند. رسانه باید بتواند این پیوند میان فرهنگ عاشورا، ایثار و مقاومت را روایت كند.


آلبوم خاطرات اربعینی از نگاه مردم در رادیو نما

وی درخصوص رادیونما اضافه كرد: رادیونما فرصتی است برای اینكه رادیو فقط شنیده نشود، بلكه دیده هم بشود. امسال تلاش كرده‌ایم از این ظرفیت برای ثبت تصاویر و خاطرات مردمی اربعین استفاده كنیم؛ تصاویری كه خود مردم ثبت می‌كنند و روایتگر عشق، حضور و حال‌وهوای مسیر هستند. در واقع می‌خواهیم یك آلبوم خاطرات اربعینی از نگاه مردم شكل بگیرد؛ نه فقط یك گزارش رسانه‌ای رسمی.

قزلو در ارتباط با ویژه‌برنامه بانوان و كودكان توضیح داد: یكی از برنامه‌های ویژه امسال به بانوان و كودكان اختصاص دارد و به شهدای مدرسه شجره طیبه میناب تقدیم شده است. در این برنامه تلاش می‌كنیم با خانواده‌ها و بازماندگان این شهدای عزیز گفت‌وگو كنیم و روایت‌هایی كمتر شنیده‌شده از زندگی، ایثار و خاطرات آنان را برای مخاطبان بازگو كنیم. همچنین ارتباط با خانواده شهدای جنگ اخیر نیز در دستور كار برنامه‌های رادیو اربعین قرار دارد تا صدای خانواده‌هایی كه پشتوانه بزرگ فرهنگ ایثار هستند، شنیده شود.

این مدیر رادیویی با اشاره به یكی از ماموریت‌های اصلی رادیو اربعین افزود: یكی از مأموریت‌های اصلی ما این است كه مخاطب در هر نقطه از ایران، احساس كند در جریان لحظه‌به‌لحظه این سفر معنوی قرار دارد. به همین دلیل، ارتباط‌های زنده متعدد با كربلای معلی، گزارش از مسیر پیاده‌روی، روایت حال‌وهوای زائران و انعكاس اتفاقات مهم مسیر در جدول پخش امسال پیش‌بینی شده است.

وی در ارتباط با تفاوت رادیو اربعین با سال‌های گذشته توضیح داد: مهم‌ترین تفاوت امسال، حركت از ارتباط یك‌سویه به سمت مشاركت واقعی مردم است. ما تلاش كرده‌ایم مردم فقط دریافت‌كننده پیام اربعین نباشند، بلكه خودشان روایتگر، تولیدكننده و صاحب پیام باشند. از عهدهای چهل ‌ثانیه‌ای مردم تا روایت‌های تصویری رادیونما و تجربه‌های موكب‌ها، همه بر این اساس طراحی شده كه صدای مردم در رسانه شنیده شود.

قزلو ادامه داد: اربعین همیشه در مكتب عاشورا، فقط روایت مصیبت و اندوه نبوده است؛ اربعین، روایت حركت، امید، ایستادگی و زنده نگه داشتن آرمان‌های حق است. امسال نیز تلاش كردیم در طراحی محتوای رادیو اربعین، حزن و اندوه ناشی از فقدان رهبر شهید را به یك انرژی اجتماعی و حماسه حضور تبدیل كنیم. نگاه ما این بود كه اربعین، صحنه‌ای برای تجدید عهد، همدلی و نشان دادن اقتدار معنوی مردم ایران باشد. یكی از جلوه‌های همین نگاه، پویش «زیارت به نیابت از رهبر شهید» است. در این حركت معنوی، زائران اربعین زیارت خود را به نیابت تقدیم می‌كنند و این زیارت، تبدیل به زبان عشق، وفاداری و استمرار یك راه می‌شود. رسانه در چنین شرایطی وظیفه دارد فقط خبر حضور مردم را مخابره نكند؛ بلكه باید عمق این حضور را روایت كند. ما تلاش كرده‌ایم صدای این دل‌ها، این عهدها و این ارادت‌ها را ثبت كنیم.

وی در پایان با توصیف رادیو اربعین گفت: رادیو اربعین امسال تلاش می‌كند فقط روایتگر یك سفر نباشد؛ بلكه خودش بخشی از این حماسه مردمی‌ باشد. ما می‌خواهیم صدای مردم، عهدهای مردم، خاطرات مردم و نگاه مردم به اربعین را ثبت كنیم؛ چرا كه باور داریم بزرگ‌ترین رسانه اربعین، خود مردم هستند.